Главная Публикации «Личность-слово-социум» – 2006 ПСИХОЛОГИЯ ЛИТЕРАТУРЫ ТВОРЧАСЦЬ АНДРЭЯ МРЫЯ У БЕЛАРУСК1М ЭТНАКУЛЬТУРНЫМ ПРАЦЭСЕ 1920-Х ГАДОУ.

Назарау В. Ф.
Инстытут литаратуры имя Янк Купалы НАН РБ

ТВОРЧАСЦЬ АНДРЭЯ МРЫЯ У БЕЛАРУСК1М ЭТНАКУЛЬТУРНЫМ ПРАЦЭСЕ 1920-Х ГАДОУ.

1920-я гады - надзвычай багаты на падзе i час у беларускай г сторы i, час, кал i адбыл i ся значныя зрух i у жыцц i грамадства i кра Ыы1, як i я абумов i л i або здолел стотна пауплываць на далейшае разв ццё культуры, пал тык , эканом i к i. Нягледзячы на мног я супярэчнасц i i недахопы, гэты перыяд не быу яшчэ самым драматычным: аутарытарны рэжым к iравання тольк i па-чынау замяняцца татал ^арны1м, дыктатура пралетарыяту тольк i набл iжа-лася да апагею сваёй жорсткасц . Да канца дзесяц годдзя, кал галоуным сродкам барацьбы з ншадумствам стал метады зняволення, высылк ф iз iчнага зн шчэння, паспела адбыцца шмат разнастайных станоучых змен у жыцц кра ны: был праведзены узбуйненн тэрыторы БССР; праходз у працэс беларус i зацы i , якая, нягледзячы на усе х i бы, прал i кi i недастатко-вую адпаведнасць запатрабаванням, а яшчэ хуткае прыпыненне, тым не менш, здолела абудз щь i згуртаваць свядомыя с i лы, прывесц i у л ггаратуру мастацтва новыя таленты; нядрэнныя вын к мела новая эканам чная пал пыка, нават наступныя iндустрыял iзацыя i калектыв iзацыя праводз m i ся да канца дзесяц годдзя больш-менш паступова.
Гэтыя станоучыя моманты i паспрыял i з'яуленню у беларускай л ^ара-туры! сатырыка, у аснове творчага метаду каторага знаходз i цца пераможна-вясёлы, аптым i стычны смех з iмкненнем да усеабдымнага ахопу адлюстра-ваных з'яу i характарау. Прауда, веданне таго, як адбывал i ся нават патрэб-ныя своечасовыя пераутварэнн i, з ягам i перашкодам i сутыкал i ся прагрэс iуныя дзеячы навуга i культуры у часе сваёй работы, а таксама з'яуленне жахл iвых тэндэнцый у разв iцц i грамадства абумов i л i крытычнае стауленне аутара да ап i сваемых падзей, выкрывальнасць пафасу яго творау.

Асноуны здабытак сатырычнай прозы Мрыя - у стварэнн i цэлай гале-рэ вобразау авантурн кау, прайдз светау, злодзеяу, прыстасаванцау адар-ваных ад жыцця щэолагау-летуценн i кау, як i я «... стануць актыуным i пама-гатым i пры стал i нскай машыне, заужды гатовай да дзеяння...» [1, с. 7]. Апавяданне «Прафесар акультных навук» (1924), адно з найбольш ранн iх i першае сатырычнае, падае два гатовыя вобразы: заезджага махляра В тля-ма Джэпк нга яго памагатага Пракопа Зуя, мясцовага злодзея, як так застаецца нявыкрытым. Джэпк нг узрушвае глухое мястэчка, палохаючы людзей дз к м голасам незвычайным гардэробам, як складаецца з на-гав ц смешнага крою чырвонага аксам тнага фрэнча. Гэты фрэнч - вельм каштоуная мастацкая дэталь. Быццам вял iзны крывавы бант Самасуя (не-беспадстауна тут прыгадваецца i неверагодны чырвоны прамень прафе-сара Перс кава з булгакауск х «Ракавых яек»), ён выразна паказвае на прычыну, якая абумов iла саму магчымасць з'яулення героя. Нельга сумня-вацца: Мрый, як i Булгакау, выдатна ведау, што усеагульная паусюдная «чыр-вонасць» як найлепш спрыяла небяспечным для грамадства асобам.

Вобраз прайдз света быу ускладнены аутарам яшчэ у апавяданнях «Навал m i» i «Абстрыкауся» (абодва 1925), дзе герой-прыстасаванец на-бывае рысы паважанага чалавека ц i нават прадстаун i ка мясцовай улады. I н i празмерная адданасць «лячэнню» Швыдкага, н i радасць Шмыц i ка з нагоды далучэння яго раёна да БССР не могуць упэун щь у iх шчырым вып-рауленн i i набыцц i розуму. Яны так i застаюцца прайдз i светам i у рол i пал i -тыканау. Далейшая эвалюцыя вобраза - няурымсл iвы круцель П m iп з « Няп-ростага чалавека» (1927) i В i нька з апавядання « Камандз i р» (1927).

Вельмi важна, што ужо у апавяданн i «Тварам да вёск i» (1925) Мрый сцвердз у абсурднасць тагачаснай дэалог , бессэнсоунасць галаслоуя шкоднасць няумення рэальна убачыць с туацыю, зраб ць патрэбныя выва-ды з убачанага. Таму нельга пагадз цца з поглядам З. Драздовай на гэты твор як на пазбаулены глыб iн i [2]. Галоуны герой тут - адарваны ад жыцця летуценн i к, як i не дае адказау на пытанн i сялян i не можа iх даць, як i яго спадкаемец Яумен з « Калектыва Яумена» (1928), галоуны у вёсцы щэолаг. Ц кава, што вобраз гора-настаун ка у далейшым разауецца у раб Ыа («Раб iн», 1929), прапаведн i ка маралi , як i у асаб i стым жыцц i дауно пра яе забыу. Супутн чаюць « дэолагам» прыстасаванцы-тэарэтык Базыль Перапечка («Разбудз iл i», 1925) i Марка Белабус («Гармон i я у ружовым», 1927), апан-таныя паляпшэннем работы савецгах устаноу ц i увогуле чалавечага роду. 1х дзейнасць, аднак, можа прывесц тольк да бюракратызацы расавай ня-нав сц . Ф лосафы ёсць у «Тварам да вёск »: чаго варты мясцовы дзеяч Бульбачка з ягоным мкненнем вырашыць сусветныя праблемы, вывучыу-шы жыццё мурауя. Побач з i м шчыруюць на н i ве адукацы i i культуры мног я ншыя: рэдактар насценгазеты «Памяло» Ск бачка, як закл кае зб раць народную рэвалюцыйную творчасць, мясцовы «дыаген» Палачка з яго любоую да непрыстойнасцей, зб i ранне як iх дапаможа вырашыць плана-вую праблему. Нават iх прозв iшчы i назва газеты, што выкл iкае асацыяцыю хутчэй з пустым i плёткам i , чым з прыб i раннем бруду (было б «Мятла»), пав нны насмяшыць. Зауважым, усе вобразы з'яв л ся яшчэ да працы Мрыя на пасадзе нспектара Цэнтральнага бюро краязнауства.

Практычна усе недарэчнасц i гэтых характарау у далейшым был i пры-няты у спадчыну Самсонам Самасуем з «Зап сак». Паходжаннем селян н, Самасуй не тольк безнадзейна далёк ад каранёу, сялянскага ментал тэту i працы на зямл i (хаця падкрэсл i вае, што усе ягоныя продк i - мужык i, што ён мае « выразна мужыцкi» розум), але нават пагардл i ва став i цца да бацькоускай працы i перакананняу. Гэта, у сваю чаргу, усё ж не перашкаджае яму выкарыстоуваць сваё простае паходжанне у карысных мэтах. Хаця i дурнаваты, i начай не трап iу бы у гомельскую турму за свой, трэба сказаць, бяскрыудны жарт, ён вельм i iдэйны, асабл i ва кал i гэта яму карысна. Прау-да, дэйнасць героя таксама бязглуздая, бо, слепа выконваючы загады, Самасуй часта апынаецца у смешным станов iшчы.

Герой - вял i к i летуценн i к, асабл i ва кал i марыць пра салодкае буржу-азнае жыццё. Аднак ён не мкнецца да сумленнай працы, каб гэтае жыццё набл iз i ць. Самасуй хоча дайсц i да усяго толькi языком.
Жадаючы не нараб i ць памылак (праз веданне падрабязнасцей жыц-ця якой-небудзь казюльк ), Самасуй, аднак, зус м не думае займацца са-маанал i зам, хаця ахвотна анал iзуе i крытыкуе учынкi знаёмых. А крытыкi у свой адрас ён увогуле не церп i ць, умее «абстрыкаць» нават таварыша з Менска, кал i той прын iжае яго годнасць. I заусёды так роб i ць, кал i , зразу-мела, не адчувае небяспек або бачыць у тым патрэбу, бо упэунены у сабе. I упэунены не тольга у тым, што заусёды правы: нават ап i санне героем свай-го выгляду прасякнута самалюбаваннем захапленнем, адчуваннем улас-най пераваг над i ншым i . Чытачу ж вельм i хутка кдаецца у вочы несупад-зенне амб i цый i сапрауднай вартасц i гэтай асобы.
Самасуй не грэбуе няпраудай, выдатна грае ролю падхал ма для начальства, зауважаючы, што таму гэтая роля падабаецца, сябра для роуных, пакуль гэта карысна, крытыка i суддз i для н iжэйшых за сябе i тых, хто трап i у у незайздроснае станов i шча. Карацей, не зважаючы на усе магчымыя пе-рашкоды, любым i сродкам i ён i мкнецца да улады. Герой з лёгкасцю прыс-тасоуваецца да зменл i вых умоу, заусёды умее выйсц i сух iм з вады.

Усё у яго пастаулена на службу уласнаму узвышэнню, але пры гэтым ён роб i ць шмат такога, што мала назваць глупствам. «Выбрык i» героя пад-водзяць чытача да жахл i вых вывадау пра нараджэнне пакуль не асабл i ва прыкметнага чалавека-монстра: дастаткова узгадаць прапанову павес ць на кожны дом шыльду з i нфармацыяй пра пражываючых, аблаву на сабак, вын i к якой - настауленне стрэльбы на чалавека без як i х-небудзь ваганняу, патрабаванне пастав i ць пад нагляд м mi цы i камсамольцау, што зап i сва-юць «стары быт». Сом жа, нагадаем, хоць i смяецца, але гаворыць, што так я змены уводз ць рана. Рана, а не непатрэбна з-за бязглуздасц . I Са-масуй непако ць яго сва м дз вацк м розумам, дзякуючы якому даводз ць справы да абсурду, а не i мкненнем да выканання самiх па сабе неразумных загадау.

Так, розуму у яго нямнога, асабл i ва кал i узгадаць бурл i вую навуковую дзейнасць, лекцы i , антырэл ^ i йную прапаганду i шмат чаго шшага. Але за знешняй бязглуздасцю крыецца кал i не разуменне справы, дык i нту ^ы1у-нае яе адчуванне, няцяжка здагадацца, да чаго усё гэта прывядзе. Узгада-ем хаця б прапанову новай назвы «Сомск» для Шапялёук ц i жахл i выя закл i к i выслаць Крэйну на Салаук i - Самасуй выдатна адчувае тэндэнцы i часу. Яшчэ больш прымушае задумацца фраза героя напрыканцы першага скрутка: Самасуй ведае, што ён застанецца у любых абстав Ыах, нават кал i «пройдзе усё». Ён перакананы у сваёй вечнасц i.

Ц i кава наз i раць, як паступова афармляецца у творчасц i m сьменн i ка карц на тыповага савецкага асяроддзя, апанаванага н зк м , часам нават жорстгам i, антыгуманным i iнстынктам i. Яшчэ у апавяданн i «Працоуны дзень савецкага лекара» (1925) ствараецца адмысловы малюнак грамадства, дзе усё пастаулена «дагары нагам ». Сам падзе працоунага дня док-тарк х колькасць выглядаюць да немагчымага абсурдным недарэчным : зверху рэгулярна дастаюцца ёй новыя новыя заданн , даручэнн , ды падначаленыя сп хваюць на яе сваю работу. Усё гэта адбываецца на фоне пастаянных сутыкненняу з чалавечым i трагедыям i, якiх можна было б пазбегнуць, каб людз был разумнейшыя дабрэйшыя: няурымсл вы камсамолец ледзь не забi ваецца, звалi ушыся з драбi н у час практыка-вання без нагляду ф зк раун ка; адз нокай жанчыне, якая служыць лекар-цы, ламаюць руку. Чалавек, як пакалечыу яе наумысна, апраудваецца няведаннем пра апеку над сваёй ахвярай доктарк , быццам у ншым вы-падку гэта было б нормай.

У апавяданн i « На к i рмашы» (1926) добра адчуваецца стыть будучых « Зап сак», адрозн ваецца твор наяунасцю прататыпау шапялёуцау Гара-чага Крутарожк . Аутар актыуна выкарыстоувае кам чныя алаг змы: на-прыклад, у пастаянным наведванн i фэстау настаун iца бачыць свой грамад-зянск i абавязак, мэтам i антырэл i г йнай прапаганды з'яуляецца у крын i цы каз i ны боб i г д. ; часам выказванн i герояу «аддаюць» казёншчынай. Мрый адточвае свой талент сатырыка: дае трапныя пс iхалаг iчныя характарыс-тыкi, па-сатырычнаму адлюстроувае нават знешн i выгляд герояу, стварае яскравыя кам i чныя с ггуацы! i . Ягоны смех быццам бы ск i раваны у бок спеку-лянтау, нячэсных i прагных гандляроу i ус iх тых, каго прыцягвае на к i рмаш магчымасць зараб ць, але гэта тольк на першы погляд. Галоуныя дзейныя асобы - прадстаун i к i якраз новага ладу, i яны - тыповыя будучыя шапялёу-цы з х нстынктам харчавання самазахавання, як я, аднак, прывучыл ся дзе трэба паказваць сваю «актыунасць» заклапочанасць грамадск м спра-вамi (але тольк i у той ступен i , у якой i м гэта карысна). З iх асяроддзя ужо вылучаюцца пэуныя л щэры - у гэтым выпадку Гарачы. Бязглуздасць i неда-рэчнасць, часам грубасць яго жартау-здзекау адразу ж к щаюцца у вочы, хаця здаецца, што ён тольк жадае пасмяяцца з «тыпау м iнулага». Нельга забывацца, што « новых людзей» таксама прыцягнуу к i рмаш, тольк магчы-масцю не зараб i ць грошы, а заб щь час. Энерг i я герояу трац щца дарэмна, i м зус iм не хочацца заняцца чым-небудзь сур'ёзным, i яны шчыра упэуне-ны, што выконваюць свой грамадзянск абавязак. Сумнявацца у сатырыч-насц i апавядання не выпадае, хаця мрыеускi смех пакуль вельмi мяккi: у рамане п сьменн к пакажа, як у спрыяльных умовах невял к я заганы пе-ратвараюцца у бедства - бо дзейнасць самасуяу i абыякавае прыманне iх грамадствам у далейшым паспрыяе канчатковаму зн iкненню у людзях ча-лавекалюбства, м ласэрнасц талерантнасц .

А як дал катна, пакщаючы! «на паверхн i» гэтага твора крытыку розных падманшчыкау-спекулянтау, Мрый кранаецца балючых тэм рэча i снасц i! Гэта усеагульная пал тычная падкаванасць, пагардл вае стауленне да праб-лем ншых людзей. Асабл ва дастаецца антырэл г йнай прапагандзе: яе мэтам у чыстай крын чцы са святой вадой з'яуляецца «каз ны боб», што перашкаджае стомленым героям нап цца адпачыць. М л цыя ж проста закрывае вочы на хул ганствы п янерау, бо л чыць так я паводз ны прав ль-ным . Геро апавядання наступаюць на грабл : здзекуючыся з прадауца абразоу падтрымл ваючы антырэл г йныя захады сучаснай м моладз , яны атрымл i ваюць « боб» i смецце замест чыстай вады.

Гэтак п i сьменн i к падрыхтоувае сябе да стварэння у рамане кв i нтэсен-цы i прав i нцыйнага савецкага мястэчка з ус i м i яго х i бамi i заганам i . Шапя-лёука, як справядл i ва адзначыу П. Васючэнка, - «...асяроддзе, згуртава-нае паводле i нстынкту статку...» [3, с. 665]. Праз уласныя i нстынкты гляд-зяць яе насельн к на навакольны свет павевы часу, застаючыся абыякавым да усяго, што мала спрыяе паляпшэнню х снавання. Апатычнасць, якая быццам бы захоувае i ратуе iх ад катакл i змау часу, на самой справе - найлепшая глеба для iх узн кнення: яна уяуляе сабой сераду для нараджэння i гадавання самасуяу ус iх тыпау, як i я i перавернуць звычайны лад жыцця. Тым не менш, кал самасу вырастаюць разгортваюць бурл -вую дзейнасць, шапялёуцы, кожны у меру свайго разв щця, iнтарэсау i пат-рабаванняу, па-рознаму рэагуюць на х: або становяцца паслядоун кам (Дусiк, Мамон), або абыякавым i i выкарыстоуваюць у сва iх мэтах (Сом), або пас уна ц актыуна выкрываюць (Торба, Л н). Глыб ннай сутнасц самасуеу-шчыны н iхто з iх не разумее, акрамя Торбы, як i не жадае i сц i супраць с стэ-мы - мац i самасуяу.
Вельм i важна, што нават творчыя асобы з насельн кау мястэчка, яга м i з'яуляюцца паэт Гарачы, ф тосаф Торба, не супрацьпастауляюцца п i сьмен-н кам Самасую. Гарачы увогуле ператвараецца з паэта у верс ф катара, ягоная творчасць - выразная пародыя п i сьменн i ка на творчасць паэтау-маладнякоуцау, далёкую ад сапрауднага мастацтва. Торба ж - мясцовы функцыянер, i нават ягоныя мудрыя выслоу i не прызначаны для шырокiх мас, вельм часта апраудваюць ягоны канфарм зм. Так м чынам, станоу-чых герояу увогуле няма, рэальнасць i снавання шапялёуцау падаецца Мры-ем праз прызму гi пербал i зацы i адмоуных рыс, травестацы i , гратэску.

Увогуле, жыхары выхадцы з мястэчка складаюць нейк своеасабл вы свет, заселены «. не звычайным людзьм , а наменклатурным адз нкам з iмёнам i н i то рыб, н i то птушак, н i то невядомых навуцы i стотау...» [3, с. 665]. Iх прозв шчы1 (гэта адно з выкарыстанняу гратэску у нацыянальнай л ггарату-ры) абавязкова валодаюць значэннем, якое проста, вычарпальна i саты-рычна ярка характарызуе носьб i тау. Тое, дзеля чаго яны i снуюць - асалоды i « паглынанне матэры i», а праца iх асабл iва не хвалюе. Свердзялюк нават зачыняецца на тэлефоннай станцы i, тлумачачы гэта тым, што «...заходз iць хто папала сюды ды варлыжуць рознае глупства...» [4, с. 61]. У яго вуснах гэтыя словы набываюць рысы кам i чнага алаг i зма. Здаецца, усе жыхары мястэчка спаборн iчаюць у абсурднасц i: м m iцыянер хоча штрафаваць «Ытэ-л iгентных» кароу, што ходзяць тольга па «тратувары», Мамон прос ць даць загад аб канф i скацы i п i сталета вагою да трох пудоу i кн iг па маг i, маскоускi мастак спрабуе даб i цца нацыянал i зацы i i вывазу у Маскву мясцовых абра-зоу, Злыбядуха гаворыць, што нават не ведае, што такое кн ^ i. Пад час вучэн-няу пажарнай каманды да апошняга моманту н iхто не ведау, куды ехаць i што раб i ць, бо у плане на тое адказу не было. Нават прыб i ранне вул i ц набывае такi я формы, што ад узнятага у паветра пылу людзям цяжка паз-наць знаёмых. Так, абсурду дужа многа, i гэта тыповая рыса сатыры, якая сустракаецца у творах Булгакава, Платонава, !льфа i Пятрова.

Ц i кава, як трапна i бл i скуча Мрый пачынае высмейваць бюракратызм некампетэнтнасць у дзейнасц розных савецк х устаноу. Галоуны герой апавядання « Прафесар акультных навук», прыйшоушы у выканкам за па-перкай, тлум ць галаву патрэбным чыноун кам, выяуляючы веданне як на-менклатуры, так дэалог . Сакратар, першы субяседн к героя, ведаючы свой непасрэдны абавязак, тольк спрабуе нак раваць Джэпк нга да некага Ышага, каб адчап щца, а сваёй работы не раб щь. Кам i чнасць с ггуацы! i у тым, што сам Джэпга нг добра разумее, куды яму трэба, i зус iм не хоча пакi нуць сакратара у спако i, у захапленн i выказваючы яму вял кую павагу i настойл i -ва распавядаючы пра сваё жаданне падзял i цца ведамi, набытым i iм у прыг-нечаных сусветным кап ^алам i ндыйск iх йогау. I судовая справа над « пра-фесарам» вядзецца неяк дз уна. Судзяць яго не тольк не стольк за мах-лярства, грашовыя «аперацы » з насельн цтвам, кольк за шкодны для здароуя местачкоуцау гi пноз. Экспертыза пры гэтым «аутарытэтна заяуляе», што г пноз шкодны, м карыстаюцца для лячэння. Абаронца Джэпк нга паказвае усю бязглуздасць вывадау экспертызы, але «прафесар» усё ж атрымл i вае год умоуна за г i пноз i незаконнае прысваенне звання i i мя.
Герой « Зап i сак» яшчэ да шапялёускага перыяду свайго жыцця прыяз-джае у Гомель, дзе на кожным кроку яму даюць запауняць анкеты (часам у iх да 300 пытанняу) з мэтай высвятлення яго паходжання, стану маёмасц i i г д. Першае, што к щаецца у вочы у Шапялёуцы - той самы бюракратызм, як i пануе паусюль. У РВК таксама гудз i ць народ, «татахае» машын i стка, скрыгочуць пёрк , шаргоча папера рыпяць дзверы шафау, перакладаюцца з месца на месца без усялякай карысц кн г . I змагацца з гэтым не думае н iхто, болей за гэта, бюракратызм - сутнасць к i равання раёнам i мястэч-кам. Нават Сом, як i адз i н можа «зн шчыщь галавацяпства шапялёускiх ус-таноу», так самы выхадзец з сялян, у ягам «Н i кропл i адукацы i не бачна» [4, с. 37]. З бюракратызмам ён змагацца не думае, наадварот: к раун к раёна знаходз i ць сабе безл iч спрау у сельскай мясцовасц i. Такая «вясковасць» i практычны сялянск розум не выкл каюць асабл вага захаплення: некато-рыя людз i, у прыватнасц i Самасуй, бываюць патрэбны яму тольга каб «якую дз рку заткнуць». Яго «абачл васць» (дакладней, грэбаванне ншым ) гаво-рыць на карысць аднаго: хай сабе i непрыкметна, у раённым маштабе, але ж Сом став i ць сябе на месца звышчалавека, у праве якога весц i адмысло-вую гульню з лёсам падначаленых.

Тагам чынам, можна з упэуненасцю сцвярджаць, што творчасць А. Мрыя адлюстравала х i бы i перакосы часу, памытга пры правядзенн i нават няд-рэнных i патрэбных змяненняу, а таксама выкл iканыя i м i да актыунага раз-в i цця чалавечыя заганы, шкодныя тэндэнцы i у разв i цц i грамадства, у тым л ку фармаванне абыякавага асяроддзя, апанаванага вантробным нта-рэсам i, з'яуленне у вял i кай колькасц i прыстасаванцау-прайдз i светау i шар-латанау, разбуральнай дзейнасц i якiх спрыяла сама с i стэма улады. Праа-нал i заваушы апавяданн i i раман пi сьменн i ка, можна зраб i ць вывад, што па-за межам аутарскай уваг не засталася н водная больш-менш значная з'ява тагачаснага культурнага i пал iтычнага жыцця. У яго творчасц i паказа-ны не толькi характэрныя рысы грамадства, сц i снутага татал ггарнай сi стэ-май, але i недарэчнасц i самой с i стэмы, вын i к i яе дзейнасц i - складанне культу асобы, пазбауленне чалавека чалавечай сутнасц : свабоды вол , ад-чування уласнай адказнасц за свае учынк , нацыянальнай грамадзянс-кай свядомасц .

Вельм i важна, што апавяданням i i раманам, як i так i не быу апубл i ка-ваны у 1929 годзе цалкам, Мрый усё ж здолеу пауплываць на свядомасць мног iх людзей, дапамог i м убачыць сапрауды актуальныя i нават вечныя праблемы беларускага грамадства. Нездарма ж праз семнаццаць гадоу i ншы вядомы сатырык, Кандрат Крап i ва, наважыцца нап i саць апавяданне «Мая прынцыповасць» (194б), герой якога, М i кiта Самасей, i паводз Ыам i, i сам м прозв шчам бл зк да Самасуя. Як бачна, сатырычную творчасць п i сьменн i ка нельга л i чыць проста выключна дасканалым, па-мастацку зроб-леным адлюстраваннем часу. Гэта найперш - своеасабл i вае прадбачанне i папярэджанне людзям розных кра i н i часоу пра небяспечнасць абыяка-васц , няумення анал заваць раб ць вывады.

Литаратура:

  1. Лецка Я. Р. Празорлвасць мастака Мрый, А. Творы: раман, апавяданн, нататю. — Мн.: Мастацкая лтаратура, 1993. — С. 3-16.
  2. Драздова З. У. Творчасць А. Мрыя iЛ. Калюг: стылявыя асабл/васц/. — Мн.: Беларуская навука, 1997. — 141 с.
  3. Васючэнка П. В. Андрэй Мрый Гсторыя беларускайлтаратурыХХстагод-дзя: у 4 т. Т. 2. — 2-е выд. — Мн.: Беларуская навука, 2002. — С. 657—672.
  4. Мрый А. Творы: раман, апавяданн, нататк. — Мн.: Мастацкая лтаратура, 1993. — 320 с.

 

Внимание!

Внимание! Все материалы, размещенные на сайте, выпущены в печатной форме и защищены законодательством об авторском праве Республики Беларусь. Полнотекстовое использование (перепечатка) материалов сайта допускается только с согласия издателя (ЧУП "Паркус плюс"), цитирование в научных целях допускается без согласия, но при обязательном указании автора статьи и источника цитирования.


Проверить аттестат

На правах рекламы

Выбираем лампы и крышку для аквариума.